Dlaczego ZHR...?

Zmiany społeczno - polityczne jakie dokonały się w Polsce po Drugiej Wojnie Światowej nie ominęły także i organizacji harcerskiej. Co więcej, organizacje młodzieżowe, w tym Harcerstwo w szczególny sposób, zaczęto poddawać indoktrynacji politycznej. Ówczesne władze polityczne uznały za zbędną nawet nazwę ZHP. W ramach utworzonego komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej ( ZMP ), powołano Organizację Harcerską ( OHZMP ). Nowe struktury, metodyka pracy, wartości wychowawcze, ideały - nie miały nic wspólnego z Harcerstwa, jego założeniami i celem, który sobie stawiało.

Jak mogli patrzeć na to harcerze, harcerki i instruktorzy "Szarych Szeregów", "Orląt Lwowskich"..., którzy wychowani i ukształtowani na pierwszym prawie harcerskim, przysięgający na przedwojenną rotę Przyrzeczenia Harcerskiego, dla których Bóg, Ojczyzna, Miłość Bliźniego, znaczyły - poświęcić swoje młode życie w ofierze, teraz doświadczają sprzeniewierzenia wszystkiego w co wierzyli, a dla nich samych szykany, więzienie, cierpienie...!

Prawdziwy przełom w dziejach Harcerstwa w Polsce nastąpił w 1983 roku. Wszystkie drużyny harcerskie, które działały w podziemiu nie zważając na przeszkody i zagrożenie stanu wojennego, w czerwcu 1983 pokazały się publicznie w czasie wizyty Ojca Świętego w Częstochowie i w Warszawie. I znowu zaczęły się represje i nagonka ze strony władz państwowych.

12 lutego 1989 roku narodziła się decyzja powołania do życia Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. ZHR formalnie rozpoczął działalność 25 lutego 1989 roku.

"Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej jest spadkobiercą tradycji ideowej polskiego Harcerstwa istniejącego w latach 1918 - 1939 ZHP i pragnie twórczo rozwijać dorobek niezależnych środowisk harcerskich działających po 1945 roku w ZHP i poza nim".

ZHR jest organizacją powstałą z inicjatywy setek niezależnych środowisk harcerskich dla realizacji tradycyjnych ideałów służby Bogu, Polsce i Bliźnim. W odróżnieniu od związanego wówczas z partią komunistyczną ZHP, przyjęto dla organizacji nazwę ZHR.

Przyrzeczenie Harcerskie:
Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce, nieść chętną pomoc bliźnim i być posłusznym Prawu Harcerskiemu.

Prawo Harcerskie:
1. Harcerz służy Bogu i Polsce i sumiennie spełnia swoje obowiązki.
2. Na słowie harcerza polegaj jak na Zawiszy.
3. Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim.
4. Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego harcerza.
5. Harcerz postępuje po rycersku.
6. Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać.
7. Harcerz jest karny i posłuszny rodzicom i wszystkim swoim przełożonym.
8. Harcerz jest zawsze pogodny.
9. Harcerz jest oszczędny i ofiarny.
10.Harcerz jest czysty w myśli, mowie i uczynkach, nie pali tytoniu i nie pije napojów alkoholowych.

Symbolika harcerska:

Krzyż Harcerski zaprojektował w 1912 roku ks. Kazimierz Lutosławski wzorując go na najwyższym polskim odznaczeniu wojskowym - Krzyżu Virtuti Militari. Krzyż Harcerski nosi się 2 cm nad lewą kieszenią munduru (choć lepiej twierdzić, że nosi się go na sercu). Prawo noszenia Krzyża Harcerskiego zyskuje się przy złożeniu Przyrzeczenia Harcerskiego. Na ubraniu cywilnym można nosić jego miniaturki. Krzyż Harcerski ma bogatą symbolikę. Różnie tłumaczy się jego kształt i poszczególne elementy.

Harcerskie pozdrowienie "Czuwaj" używane było dawniej przez rycerzy  stojących na warcie. Wtedy miało zapobiec zaśnięciu na posterunku. Teraz przypomina o stałej gotowości każdego harcerza do służby ojczyźnie, pracy dla innych, niesienia pomocy i ustawicznej pracy nad sobą.

Lilijkę otacza krąg - symbol doskonałości do jakiej dąży harcerska rodzina. Niektórzy twierdzą, że jest to też symbol harcerskiego kręgu, w którym wszyscy są równi i panują braterskie relacje. Inni dodają, że to oznaka ogromnej woli tworzenia kręgu, z którego promieniować będzie prawość myśli, słów i czynów.

Lilijka od początków chrześcijaństwa symbolizuje czystość i cnotę. Nosili ją na swych szatach królowie, na sztandarach książęta, na herbach rycerze. Harcerska lilijka podobno ma swym kształtem przypominać zakończenie igły magnetycznej kompasu. Tak jak igła wskazywała żeglarzom bezpieczną drogę do domu, tak lilijka symbolizuje jedną z najważniejszych powinności harcerza: postępowanie zgodnie z prawem harcerskim. Inni twierdzą, że tak jak kompas północ, tak lilijka ma harcerzom wskazywać drogę do osiągania ideałów.  Na lilijce z krzyża nie ma żadnych liter, są za to dwie gwiazdki. Symbolizują one oczy Boga który obserwuje nas przez cały czas.

Promienie biegnące od lilijki oznaczała oddziaływanie harcerzy na innych.

Liście dębowe od dawien dawna symbolizują męstwo i dzielność. Wieniec z liści dębowych mieli prawo nosić tylko ludzie władający ogromną siłą - ducha, mięśni, czy magii. Cechy te - męstwo i dzielność - powinny być również udziałem każdego harcerza.

Liście laurowe są symbolem zwycięstwa. Wieniec z liści laurowych nosili autorzy największych Wiktorii, rzymscy cesarze. Dla harcerza liście laurowe oznaczają tryumf nad własnymi słabościami. Wieniec jest na dole związany, na górze zaś pozostaje otwarty, interpretuje się jako otwartość harcerzy na innych ludzi.

Ramiona Krzyża Harcerskiego wypełnione są ziarenkami piasku, które symbolizują liczną rodzinę harcerską. Inna interpretacja mówi, że są to nierówności symbolizujące kamienie na drodze życia, perły dobrych uczynków, trudy i znoje, radości i smutki jakie harcerz spotyka na swojej drodze życia.

Oliwki i żołędzie.  Jest to najbardziej tajemniczy element krzyża, każdy podaje inną interpretację, Oliwki mają oznaczać powstania, natomiast żołędzie rozbiory lub wielkie wojny.

Znaczek zucha

W znaczku zucha Orzeł symbolizuje odwagę, męstwo i dzielność jakimi powinien się zuch wykazywać, Promienne słońce to dawanie innym przykładu i oddziaływanie na nich, bezchmurne niebo oznacza zaś  radość i pogodę, a napis "ZUCH" to że się jest zuchem.